Rasy psów: Pinczer średni

17-06-2026 - Autor: As-Pol

Pinczer średni to rasa o długiej historii i bardzo wszechstronnym charakterze. Przez wiele lat psy te pracowały jako stróże gospodarstw oraz tępiciele gryzoni. Dziś cenione są przede wszystkim za inteligencję, energię i przywiązanie do rodziny. Mimo średnich rozmiarów wyróżniają się odwagą oraz dużą pewnością siebie. To psy aktywne, które najlepiej czują się u boku zaangażowanego opiekuna.

Przedstawiciele tej rasy osiągają od 45 do 50 cm wysokości w kłębie i ważą zwykle od 14 do 20 kg. Mają harmonijną, muskularną sylwetkę oraz krótką, łatwą w pielęgnacji sierść. Występują najczęściej w umaszczeniu rudym lub czarnym podpalanym. Długość życia pinczera średniego wynosi przeciętnie od 12 do 15 lat. Przy odpowiedniej opiece może pozostać aktywny nawet w wieku senioralnym.

Spis treści

 

Cecha Opis
Sylwetka i wygląd Pies o zwartej, harmonijnej sylwetce i sportowej budowie z dobrze rozwiniętą muskulaturą; łączy elegancję z wytrzymałością, sprawiając wrażenie silnego i bardzo sprawnego.
Wzrost Dorosły samiec osiąga zwykle wysokość od 45 do 50 cm w kłębie, natomiast dorosła suczka mierzy od 45 do 47 cm.
Waga Masa ciała najczęściej mieści się w przedziale od 14 do 20 kg, w zależności od budowy konkretnego osobnika oraz jego poziomu aktywności.
Budowa Dobrze rozwinięta klatka piersiowa, proste i mocne kończyny oraz wysoko osadzone, czujne uszy i oczy. Ruch psa jest swobodny, energiczny, płynny i pewny siebie.
Typ sierści Sierść krótka, gęsta, gładka i mocna, ściśle przylegająca do ciała, bez falowania i nadmiernej miękkości; brak obfitego podszerstka sprawia, że linienie jest mniej intensywne, a pielęgnacja szybka i nieskomplikowana.
Umaszczenie Dwa podstawowe rodzaje: jednolicie rude w różnych odcieniach (od jasnoczerwonego po ciemny, jeleni kolor) oraz czarne podpalane z wyraźnymi, rdzawymi znaczeniami nad oczami, na kufie, klatce piersiowej i kończynach. Rozległe białe znaczenia są niepożądane.

Pochodzenie – historia pinczera średniego

Korzenie pinczera średniego sięgają terenów dzisiejszych Niemiec. Przodkowie tej rasy pomagali w pilnowaniu gospodarstw oraz zwalczaniu gryzoni. Ceniono je za czujność, odwagę i szybkość działania. Przez wiele lat były nieodłącznym elementem wiejskiego życia. Ich użytkowy charakter jest widoczny także u współczesnych przedstawicieli rasy.

Pierwszy wzorzec pinczera średniego opracowano w 1880 roku. Kilkanaście lat później powstał niemiecki klub zajmujący się rozwojem rasy. W pewnym momencie liczebność tych psów znacząco spadła i groziło im wyginięcie. Dzięki pracy hodowców udało się jednak odbudować populację. Obecnie pinczer średni jest ceniony przez miłośników aktywnych i inteligentnych psów.

Pinczer średni — wygląd i cechy fizyczne

Wzrost i waga

Pinczer średni to pies o zwartej, harmonijnej sylwetce i dobrze rozwiniętej muskulaturze. Dorosły samiec osiąga zwykle od 45 do 50 cm wysokości w kłębie, natomiast suczka mierzy od 45 do 47 cm. Masa ciała najczęściej mieści się w przedziale od 14 do 20 kg, choć wiele zależy od budowy konkretnego osobnika oraz poziomu aktywności. Mimo średnich rozmiarów psy tej rasy sprawiają wrażenie silnych i bardzo sprawnych. Ich ruch jest energiczny, płynny i pewny siebie. Prawidłowo zbudowany pinczer średni powinien łączyć elegancję z wytrzymałością oraz dobrą kondycją fizyczną.

Umaszczenie, kolor sierści pinczera średniego

Wzorzec rasy dopuszcza dwa podstawowe rodzaje umaszczenia. Pierwszym jest jednolite umaszczenie rude, które może występować w różnych odcieniach – od jasnoczerwonego po ciemniejszy jeleni kolor. Drugim wariantem jest umaszczenie czarne podpalane z wyraźnie zaznaczonymi rdzawymi znaczeniami nad oczami, na kufie, klatce piersiowej i kończynach. Sierść powinna mieć intensywną barwę oraz naturalny połysk świadczący o dobrej kondycji psa. Niepożądane są rozległe białe znaczenia zaburzające typowy wygląd rasy. Prawidłowe umaszczenie podkreśla elegancką sylwetkę i charakterystyczny wygląd pinczera średniego.

Typ sierści

Sierść pinczera średniego jest krótka, gęsta i bardzo dobrze przylega do ciała. Włos okrywowy pozostaje gładki, mocny i pozbawiony falowania czy nadmiernej miękkości. Rasa nie posiada obfitego podszerstka, dlatego linienie jest zwykle mniej intensywne niż u wielu innych psów. Krótka szata sprawia, że codzienna pielęgnacja nie zajmuje dużo czasu. Regularne szczotkowanie pomaga usunąć martwy włos oraz utrzymać sierść w dobrej kondycji. Dzięki temu pinczer średni przez cały rok zachowuje schludny i zadbany wygląd.

Jak długo żyją pinczery średnie?

Pinczer średni należy do ras uznawanych za stosunkowo długowieczne. Większość przedstawicieli rasy żyje od 12 do 15 lat, choć niektóre psy osiągają jeszcze bardziej zaawansowany wiek. Na długość życia wpływają przede wszystkim genetyka, sposób żywienia, aktywność fizyczna oraz regularna opieka weterynaryjna. Duże znaczenie ma także utrzymywanie prawidłowej masy ciała, która ogranicza ryzyko wielu schorzeń. Psy tej rasy często zachowują energię i chęć do zabawy nawet w wieku senioralnym. Odpowiednia profilaktyka pozwala im cieszyć się dobrą kondycją przez długie lata.

Szczenięta, miot

Szczenięta pinczera średniego są energiczne i bardzo ciekawe świata. Szybko nawiązują relacje z ludźmi i chętnie poznają nowe sytuacje. W jednym miocie rodzi się zwykle od czterech do ośmiu szczeniąt. Od pierwszych miesięcy warto zadbać o socjalizację i naukę podstawowych zasad. Ma to duży wpływ na późniejszy charakter psa.

Jak wygląda pinczer średni – cechy charakterystyczne

Pinczer średni ma elegancką, harmonijną sylwetkę i sportową budowę. Charakterystyczne są jego czujne oczy oraz wysoko osadzone uszy. Klatka piersiowa jest dobrze rozwinięta, a kończyny mocne i proste. Ruch psa powinien być swobodny i energiczny. Cały wygląd podkreśla jego gotowość do działania.

Pinczer średni – temperament i usposobienie

Pinczer średni łączy dużą inteligencję z żywym temperamentem. Jest mocno związany ze swoją rodziną i chętnie uczestniczy w codziennym życiu domowników. Zachowuje czujność wobec obcych, dzięki czemu sprawdza się jako stróż. Jednocześnie potrzebuje konsekwentnego wychowania i odpowiedniej dawki aktywności. Bez zajęcia może szukać własnych sposobów na rozładowanie energii.

Charakterystyka temperamentu

Psy tej rasy są odważne, pewne siebie i bardzo bystre. Szybko uczą się nowych komend oraz zasad. Lubią współpracować z człowiekiem, choć potrafią być uparte. Dobrze reagują na spokojne i konsekwentne szkolenie. Najlepsze efekty przynosi pozytywne wzmacnianie pożądanych zachowań.

Typowe zachowania pinczera średniego

Pinczer średni należy do psów bardzo czujnych i uważnie obserwujących otoczenie. Szybko zauważa zmiany w swoim środowisku, dlatego często informuje domowników o pojawieniu się obcych osób. Jednocześnie nie jest psem, który powinien spędzać całe dnie bez zajęcia. Nuda może prowadzić do szczekania, niszczenia przedmiotów lub szukania sobie własnych aktywności. Dobrze odnajduje się w rodzinie, która zapewnia mu ruch oraz kontakt z człowiekiem. Przy odpowiednim wychowaniu staje się stabilnym i przewidywalnym towarzyszem.

Dostosowanie do życia z ludźmi i innymi zwierzętami

Pinczer średni mocno przywiązuje się do swoich opiekunów i lubi uczestniczyć w codziennym życiu rodziny. Najlepiej czuje się wtedy, gdy może spędzać czas blisko ludzi i aktywnie uczestniczyć w różnych zajęciach. Wczesna socjalizacja pomaga mu prawidłowo funkcjonować wśród obcych osób oraz innych zwierząt. Większość dobrze prowadzonych psów tej rasy nie sprawia problemów podczas spacerów czy spotkań z innymi czworonogami. Duże znaczenie ma jednak konsekwentne wychowanie od pierwszych miesięcy życia. Dzięki temu łatwiej wypracować pożądane zachowania.

Pinczer średni a dzieci

Prawidłowo wychowany pinczer średni zwykle dobrze odnajduje się w rodzinach z dziećmi. Chętnie bierze udział w zabawach i często nawiązuje silną więź z najmłodszymi domownikami. Ze względu na energiczny temperament kontakty małych dzieci z psem powinny odbywać się pod nadzorem dorosłych. Ważne jest także nauczenie dziecka szanowania przestrzeni zwierzęcia. Wzajemny szacunek pozwala budować bezpieczną relację. Dzięki temu wspólne funkcjonowanie staje się komfortowe dla obu stron.

Pinczer średni a inne psy

Relacje z innymi psami zależą głównie od socjalizacji i doświadczeń zdobytych w młodym wieku. Większość pinczerów średnich potrafi poprawnie komunikować się z innymi czworonogami. Niektóre osobniki mogą jednak wykazywać dużą pewność siebie podczas pierwszych kontaktów. Regularne spotkania z innymi psami pomagają rozwijać prawidłowe zachowania społeczne. Odpowiednio prowadzony pies zwykle nie sprawia większych problemów podczas spacerów. Dużą rolę odgrywa także konsekwentna praca opiekuna.

Pinczer średni – życie z kotami

Wspólne mieszkanie pinczera średniego z kotem jest możliwe, szczególnie jeśli zwierzęta poznają się w młodym wieku. Psy tej rasy są inteligentne i szybko uczą się zasad obowiązujących w domu. Początkowo warto kontrolować kontakty pomiędzy zwierzętami i stopniowo budować wzajemne zaufanie. W wielu przypadkach pinczer średni bez problemu akceptuje kota należącego do rodziny. Większą ostrożność może zachowywać wobec obcych zwierząt pojawiających się na jego terenie. Ostatecznie wiele zależy od charakteru konkretnego psa i przebiegu socjalizacji.

Żywienie pinczera średniego

Aktywny tryb życia sprawia, że pinczer średni potrzebuje dobrze zbilansowanej diety dostosowanej do wieku, masy ciała oraz poziomu ruchu. Pokarm powinien dostarczać odpowiedniej ilości białka wspierającego rozwój mięśni oraz regenerację organizmu. Równie ważne są zdrowe tłuszcze, witaminy i składniki mineralne wpływające na kondycję skóry, sierści oraz układu odpornościowego. Niezależnie od wybranego modelu żywienia warto regularnie kontrolować masę ciała psa. Utrzymanie prawidłowej wagi pomaga ograniczyć ryzyko wielu problemów zdrowotnych.

Wskazówki żywieniowe

Pinczer średni najlepiej funkcjonuje na diecie dopasowanej do jego indywidualnych potrzeb. Szczenięta wymagają innego sposobu żywienia niż psy dorosłe czy seniorzy. Dobrym rozwiązaniem jest podawanie posiłków o stałych porach dnia, co pomaga utrzymać prawidłowy rytm funkcjonowania organizmu. Należy również pamiętać o stałym dostępie do świeżej wody. Przysmaki warto traktować jako dodatek, a nie podstawę codziennego menu. Regularna obserwacja psa pozwala szybko zauważyć ewentualne problemy związane z dietą.

Jakie mięso dla pinczera średniego?

W diecie pinczera średniego dobrze sprawdzają się różne źródła białka pochodzenia zwierzęcego. Najczęściej wybierane są wołowina, indyk, kurczak, królik oraz jagnięcina. Wiele psów bardzo dobrze toleruje także ryby będące źródłem kwasów tłuszczowych omega-3. Rodzaj mięsa warto dopasować do potrzeb konkretnego zwierzęcia oraz ewentualnych alergii pokarmowych. Urozmaicony jadłospis pozwala dostarczyć organizmowi wielu cennych składników odżywczych. W razie wątpliwości pomocna może być konsultacja z lekarzem weterynarii lub dietetykiem zwierzęcym.

Aktywność fizyczna i ćwiczenia pinczera średniego

Duża energia należy do cech, które najlepiej opisują pinczera średniego. Psy tej rasy lubią ruch i chętnie uczestniczą w różnych aktywnościach razem ze swoimi opiekunami. Sam krótki spacer wokół domu zwykle nie wystarcza do zaspokojenia ich potrzeb. Regularna aktywność pomaga utrzymać dobrą kondycję fizyczną i równowagę psychiczną. Odpowiednia dawka ruchu ogranicza również ryzyko występowania niepożądanych zachowań.

Poziom aktywności, potrzeby ruchowe i zabawy

Pinczer średni najlepiej odnajduje się u osób prowadzących aktywny tryb życia. Chętnie uczestniczy w dłuższych spacerach, wycieczkach oraz różnych zabawach angażujących zarówno ciało, jak i umysł. Dużą przyjemność sprawia mu aportowanie, poszukiwanie ukrytych przedmiotów czy nauka nowych komend. Pozostawiony bez zajęcia może szybko się nudzić. Właśnie dlatego warto regularnie organizować mu różnorodne aktywności. Dzięki temu łatwiej utrzymać psa w dobrej kondycji i pozytywnym nastroju.

Zalecane rodzaje ćwiczeń i aktywności

Przedstawiciele tej rasy dobrze radzą sobie w wielu sportach kynologicznych. Szczególną popularnością cieszą się agility, obedience, rally-o oraz nosework. Pinczer średni chętnie współpracuje z człowiekiem i lubi zadania wymagające koncentracji. Oprócz treningów warto zapewnić mu codzienne spacery pozwalające poznawać nowe miejsca i zapachy. Takie aktywności pomagają zaspokoić naturalną ciekawość psa. Jednocześnie wzmacniają więź pomiędzy zwierzęciem a opiekunem.

Warunki mieszkaniowe, bytowe

Pinczer średni dobrze odnajduje się w różnych warunkach mieszkaniowych, pod warunkiem że ma zapewnioną odpowiednią ilość ruchu i kontakt z opiekunem. Jest psem rodzinnym, który źle znosi długotrwałą samotność i izolację od domowników. Chętnie uczestniczy w codziennych aktywnościach i lubi być częścią życia swojej rodziny. Dużą rolę odgrywa także stymulacja umysłowa, ponieważ inteligentne psy szybko się nudzą. Odpowiednio zorganizowane otoczenie pozwala im zachować równowagę oraz dobre samopoczucie.

Dostosowanie do życia w małym mieszkaniu

Mimo dużej energii pinczer średni może mieszkać w bloku lub niewielkim mieszkaniu. Kluczowe znaczenie mają regularne spacery i możliwość codziennego rozładowania energii. Sam metraż nie jest dla tej rasy najważniejszy, jeśli pies ma zapewnioną aktywność poza domem. W mieszkaniu zwykle zachowuje się spokojnie po odpowiedniej dawce ruchu. Ważne jest również zapewnienie mu miejsca do odpoczynku. Dzięki temu łatwiej odnajduje się nawet w ograniczonej przestrzeni.

Idealne warunki mieszkaniowe

Największy komfort pinczer średni osiąga w domu z dostępem do ogrodu lub większej przestrzeni do codziennego ruchu. Nie oznacza to jednak, że powinien spędzać całe dnie samodzielnie na posesji. Rasa mocno przywiązuje się do człowieka i potrzebuje bliskiego kontaktu z rodziną. Najlepiej funkcjonuje tam, gdzie może aktywnie uczestniczyć w codziennym życiu domowników. Połączenie ruchu, uwagi i konsekwentnego wychowania daje najlepsze efekty. W takich warunkach pinczer średni pokazuje pełnię swoich możliwości.

Pinczer średni – zdrowie i pielęgnacja

Pinczer średni jest uznawany za rasę stosunkowo zdrową i odporną. Większość przedstawicieli rasy przez długi czas zachowuje dobrą kondycję oraz wysoką aktywność. Duże znaczenie mają odpowiednie żywienie, regularny ruch oraz profilaktyka weterynaryjna. Wczesne wykrywanie problemów zdrowotnych pozwala szybciej wdrożyć leczenie i poprawić komfort życia psa. Systematyczna opieka pomaga utrzymać zwierzę w dobrej formie przez wiele lat.

Najczęstsze, typowe problemy zdrowotne

Choć pinczer średni uchodzi za rasę odporną, może być narażony na niektóre schorzenia genetyczne. Wśród najczęściej wymienianych znajdują się dysplazja stawów biodrowych, choroby oczu oraz niektóre schorzenia serca. U części psów mogą pojawiać się także problemy związane z tarczycą. Regularne badania kontrolne pomagają monitorować stan zdrowia zwierzęcia. Dużą rolę odgrywa również wybór odpowiedzialnej hodowli. Dzięki temu można ograniczyć ryzyko wielu chorób dziedzicznych.

Potrzeby pielęgnacyjne (czesanie, kąpiele) – jak pielęgnować pinczera średniego

Krótka sierść sprawia, że pielęgnacja pinczera średniego nie jest skomplikowana. W większości przypadków wystarczy regularne szczotkowanie pozwalające usunąć martwy włos i utrzymać sierść w dobrej kondycji. Kąpiele wykonuje się wyłącznie wtedy, gdy pies jest wyraźnie zabrudzony. Oprócz pielęgnacji sierści należy kontrolować stan uszu, pazurów oraz uzębienia. Systematyczna higiena pomaga zapobiegać wielu problemom zdrowotnym. Dzięki temu pies może cieszyć się dobrym samopoczuciem przez długie lata.

Interesujące fakty o pinczerze średnim

Choć pinczer średni nie należy do najbardziej popularnych ras, odegrał ważną rolę w historii europejskiej kynologii. To właśnie od niego wywodzą się między innymi pinczer miniaturowy oraz doberman. Przez wiele lat był cenionym psem użytkowym pomagającym w ochronie gospodarstw i zwalczaniu gryzoni. Współcześnie zachował wiele cech swoich przodków, takich jak czujność i odwaga. Dzięki temu nadal znajduje uznanie wśród osób szukających aktywnego i inteligentnego towarzysza.

Ciekawostki o pinczerze średnim

Pinczer średni jest uznawany za jedną z najstarszych niemieckich ras psów. Dawniej bardzo często można było spotkać go w stajniach, gdzie skutecznie eliminował szczury i myszy. W okresie po II wojnie światowej rasa znalazła się blisko wyginięcia, a jej odbudowa wymagała dużego zaangażowania hodowców. Pomimo średnich rozmiarów pinczery słyną z odwagi i często nie zdają sobie sprawy ze swojej wielkości. Do dziś zachowały również dużą inteligencję oraz chęć do pracy z człowiekiem. Te cechy sprawiają, że szkolenie zwykle przebiega bardzo sprawnie.

Znane psy rasy pinczer średni w kulturze

Pinczer średni nie pojawia się tak często w filmach czy książkach jak niektóre bardziej popularne rasy. Znacznie częściej można spotkać go podczas zawodów sportowych oraz wydarzeń kynologicznych. W Niemczech od lat pozostaje cenionym psem rodzinnym i użytkowym. Rosnąca popularność mediów społecznościowych sprawiła, że coraz więcej właścicieli prezentuje codzienne życie swoich psów w internecie. Dzięki temu rasa stopniowo zdobywa nowych miłośników w różnych częściach świata. Szczególne zainteresowanie budzi połączenie elegancji, inteligencji i dużej aktywności.

Podsumowanie

Pinczer średni to pies inteligentny, energiczny i mocno przywiązany do swojej rodziny. Łączy w sobie cechy aktywnego towarzysza, czujnego stróża oraz oddanego domownika. Potrzebuje regularnego ruchu, konsekwentnego wychowania i bliskiego kontaktu z człowiekiem. W odpowiednich warunkach staje się stabilnym i przewidywalnym psem, który chętnie uczestniczy w codziennym życiu rodziny. Jego wszechstronność sprawia, że od lat znajduje uznanie wśród miłośników aktywnych ras.

Dlaczego warto wybrać pinczera średniego?

Pinczer średni może być doskonałym wyborem dla osób szukających psa aktywnego, ale nieprzesadnie dużego. Wyróżnia się inteligencją, dużą chęcią współpracy i wysoką sprawnością fizyczną. Dodatkowym atutem jest krótka sierść, która nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji. Psy tej rasy tworzą silne więzi z opiekunami i chętnie uczestniczą w różnych formach aktywności. Dobrze odnajdują się zarówno podczas długich spacerów, jak i treningów sportowych. Przy odpowiednim prowadzeniu stają się wiernymi towarzyszami na wiele lat.

Pinczer średni – dla kogo?

Najlepiej odnajdzie się u osób aktywnych, które mogą poświęcić czas na spacery, zabawę i szkolenie. Rasa dobrze sprawdza się zarówno u singli, jak i rodzin z dziećmi. Nie będzie natomiast najlepszym wyborem dla osób prowadzących bardzo siedzący tryb życia lub często pozostawiających psa samego na wiele godzin. Pinczer średni potrzebuje uwagi, zajęcia i możliwości spożytkowania swojej energii. W zamian oferuje lojalność, inteligencję oraz ogromne przywiązanie do swoich opiekunów. Dzięki tym cechom od lat pozostaje cenionym psem rodzinnym i towarzyszącym.

Polecane produkty
Polecane artykuły
Rasy psów: Pinczer miniaturowy

Rasy psów: Pinczer miniaturowy

09-06-2026
Spis treści Pochodzenie — historia pinczera miniaturowego Pinczer miniaturowy – wygląd i cechy fizyczne Pinczer miniaturowy – temperament i usposobienie Żywienie pinczera miniaturowego Aktywność fizyczna i ćwiczenia pinczera miniaturowego Warunki mieszkaniowe, bytowe Pinczer...
Rasy psów: Szpic niemiecki średni

Rasy psów: Szpic niemiecki średni

24-11-2025
Szpic niemiecki średni to pies, który łączy w sobie urok klasycznego pupila domowego z temperamentem nieustraszonego strażnika. Choć jego puchata sierść i wesołe spojrzenie mogą sugerować, że to typowy piesek kanapowy, w rzeczywistości to odważny i pewny siebie towarzysz o wielkim...
Rasy psów: Sznaucer średni

Rasy psów: Sznaucer średni

25-06-2025
Spis treści Pochodzenie – historia sznaucera średniego Sznaucer średni – wygląd i cechy fizyczne Sznaucer średni – temperament i usposobienie Żywienie sznaucera średniego Aktywność fizyczna i ćwiczenia sznaucera Warunki mieszkaniowe, bytowe Sznaucer średni – zdrowie i...
Dieta BARF dla psa seniora

Dieta BARF dla psa seniora

12-02-2026
Czym różni się dieta BARF dla psa seniora Dieta BARF w swojej podstawowej wersji składa się z surowego mięsa, kości, warzyw, owoców i suplementów. Standardowe proporcje to około 70-80% mięsa (łącznie z kościami), 10-20% warzyw i owoców oraz kilka procent dodatków takich jak...
Dieta BARF dla psa: Kompletny przewodnik po zdrowym żywieniu

Dieta BARF dla psa: Kompletny przewodnik po zdrowym żywieniu

02-03-2026
Czym jest dieta BARF i dlaczego warto ją rozważyć? Dieta BARF to sposób karmienia psów oparty na surowych składnikach dopasowanych do potrzeb mięsożercy. Najczęściej składa się z mięsa mięśniowego, surowych kości jadalnych, podrobów oraz niewielkiej ilości warzyw i owoców....
Surowe mięso i co dalej? Kompletna dieta BARF dla Twojego psa

Surowe mięso i co dalej? Kompletna dieta BARF dla Twojego psa

11-10-2024
Czym jest dieta BARF i dlaczego warto ją wybrać? Dieta BARF, czyli Biologically Appropriate Raw Food (Biologicznie Odpowiednie Surowe Pożywienie), to sposób żywienia oparty na surowych produktach, które jak najlepiej odpowiadają naturalnym potrzebom psa. Przodkowie naszych psów żywili...